การเมืองไทยจะมีไพรมารีโหวต (1)

privacy

ผมทราบว่าคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ(กรธ.)กำลังจัดทำร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ(พ.ร.ป.)ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ….   ดูเหมือนว่าหลักการจะให้มีการเลือกตั้ง เบื้องต้นหรือซาวเสียงหาคนที่เหมาะสมของพรรคการเมืองลงสมัครรับเลือกตั้ง เป็นแนวทางการปฏิรูปการเมืองอย่างหนึ่ง แต่ผมว่ายังประดักประเดิดอยู่   เพราะอะไรจะได้เล่าต่อไป

เรื่อง Primary Vote ผมเขียนไว้ในหนังสือ “เลือกตั้งอเมริกา”วางจำหน่ายก่อนเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐเมื่อ 2016 เล็กน้อย  แต่ยังพอหาซื้อได้ที่ร้านซีเอ็ดบุ้คส์ทั่วประเทศ หนังสือเล่มนี้พูดถึงการเลือกตั้งอเมริกาตั้งแต่ระดับเล็กสุดคือ City Councilไปจนถึงการลือกตั้งประธานาธิบดี

ในสหรัฐคนที่จะลงคะแนนเสียงเลือกตั้งได้ ต้อง 1. เป็นพลเมืองอเมริกัน 2.อายุ 18 ปีขึ้นไปในวันเลือกตั้ง 3.จะต้องขอใช้สิทธิ์ลงคะแนนล่วงหน้าหรือ Register To Vote (เรื่องนี้พวกเราก็มีประสบการณ์มาแล้วคนไทยที่อาศัยอยู่ในต่างประเทศต้องการลงคะแนนเลือกส.ส.ในจังหวัดหรือเขตเลือกตั้งของตนก็ต้องลงทะบียนขอใช้สิทธิ์เหมือนกันด้วยการลงทะบียนล่วงหน้า)

ในสหรัฐอเมริกาทำไมต้องมี Primary Vote หรือ Primary Election  สาเหตุคือเพราะในแต่ละพรรคมีคนต้องการเป็นตัวแทนพรรคมาก ทุกคนมีสิทธิ์เท่าเทียมกันดังนั้นจะต้องให้ประชาชนในเขตเลือกตั้งตัดสินว่าใครเหมาะสมเป็นตัวแทนพรรค จึงเกิด Primary Election ขึ้นมา

โดยทั่วไปในอดีตเขาเรียกว่า Closed Primary กล่าวคือคนที่ลงทะเบียนไว้ว่าเป็นสมาชิกพรรคเดโมแครตก็จะต้องลงคะแนนให้ผู้สมัครเฉพาะพรรคโมแครต (พรรคเดโมแครตอาจมีผู้ลงแข่ง 10 คน)เช่นเดียวกับผู้ลงทะเบียนเป็นสมาชิกพรรครีพับลิกันก็ลงคะแนนให้ผู้สมัครพรรครีพับลิกันเท่านั้น  (พรรครีพับลิกันอาจลงแข่ง 8  คน) ไม่อาจลงคะแนนไขว้พรรคได้จึงเรียกว่า Closed Primary

การลงคะนนเสียงของแต่ละพรรคเรียกว่าPrimary Election เอาคนที่ได้คะแนนสูงสุดของแต่ละพรรคไปพบกันในการเลือกตั้งทั่วไปหรือ General Election (Election Day) ใครชนะก็จะเป็นส.ส.ของเขตนั้น(ในกรณีเลือกส.ส.)

คราวนี้ก็มาดูว่าประเทศไทยว่าจะมีไพรมารีโหวตอย่างไร ในแต่ละเขตเลือกตั้ง ผมจะเขียนถึงตอนต่อไป แต่อยากให้ทำความเข้าใจกับระบบการเลือตั้งของสหรัฐก่อน

รัฐแคลิฟอร์เนียกับการเลือกตั้งผู้ว่าการรัฐ

ย้อนไปอดีตเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2014 แคลิฟอร์เนียกำหนดวันเลือกตั้งทั่วไปผู้ว่าการรัฐ ตลอดจนผู้บริหารระดับต่างๆของรัฐรวมทั้งการเลือกส.ส.คองเกรส (the United States House of Representatives)ของรัฐ  โดยแคลิฟอร์เนียได้ประกาศใช้กฎหมาย Nonpartisan blanket primary law มีผลมาตั้งแต่ปี 2012 กล่าวคือเมื่อมีผู้สมัครในตำแหน่งใดในการเลือกตั้งเช่นผู้ว่าการรัฐก็ให้นำรายชื่อผู้สมัครทั้งหมดมารวมกันในบัตรเลือกตั้ง Primary ภายหลังการเลือกตั้งให้นำผู้ได้คะแนนสูงสุด 2 คนไปเลือกตั้ง“ตัดเชือก”กันอีกครั้งในการเลือกตั้งทั่วไป 

แตกต่างไปจากการเลือกตั้งของรัฐแคลิฟอร์เนียในระดับมณฑล (County) หรือระดับเมือง (City )หากการเลือกตั้งไพรมารีมีผู้สมัครคนใดคนหนึ่งได้คะแนนเสียง 50 % + 1 ให้ถือว่าได้รับเลือกตั้ง  แต่หากไม่มีใครได้รับคะแนนดังกล่าวก็ให้นำผู้ได้คะแนนสูงสุด 2 คนไปตัดเชือกกัน (Runoff election) ในวันเลือกตั้งทั่วไป

ขณะที่การเลือกตั้งผู้ว่าการรัฐ,ส.ส.และส.ว.คองเกรส ของรัฐแคลิฟอร์เนียให้นำรายชื่อลงในบัตรเลือกตั้งเดียวในการเลือกตั้งแบบไพรมารี หลังจากนั้นให้นำรายชื่อ 2 คนที่ได้ระดับคะแนนมากที่สุดไปแข่งขันกันอีกครั้งในการเลือกตั้งทั่วไป  ดังนั้นใครก็ตามที่ได้คะแนนสูงสุด 2 คนจะไปต่อสู้กันอีก ดังตัวอย่างที่จะยกดังนี้

นายเจอร์รี บราวน์ เป็นผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนียอยู่แล้ว(Incumbent) ในเทอมแรกและจะสิ้นสุดในปี 2014 เขาจึงประกาศลงรับสมัครเพื่อป้องกันตำแหน่ง การเลือกตั้งไพรมารีของรัฐมีขึ้นเมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2014 โดยมีผู้สมัครและได้คะแนนดังนี้

California gubernatorial primary election, 2014

พรรค               ผู้สมัคร                                           คะแนน                        %

Democratic      Jerry Brown (Incumbent)        2,354,769        54.34

Republican      Neel Kashkari                             839,767             19.38

Republican      Tim Donnelly                              643,236              14.85

Republican      Andrew Blount                             89,749             2.07

Republican      Glenn Champ                                76,066             1.76

Green              Luis J. Rodriguez                            66,872             1.54

Peace and Freedom Cindy Sheehan                    52,707             1.22

Republican      Alma Marie Winston                    46,042             1.06

No party preference Robert Newman                   44,120             1.02

Democratic      Akinyemi Agbede                           37,024             0.85

Republican      Richard William Aguirre               35,125             0.81

No party preference “Bo” Bogdan Ambrozewicz       14,929             0.35

No party preference Janel Hyeshia Buycks               12,136                 0.28

No party preference  Rakesh Kumar Christian        11,142                 0.26

No party preference  Joe Leicht                                   9,307               0.22

Democratic      Karen Jill Bernal (write-in)                  17                    0.01

No party preference Nickolas Wildstar (write-in)        17                 0.01

No party preference  Jimelle L. Walls (write-in)          3                    0.01

Total votes (มาลงคะแนนทั้งหมด)                                   4,333,028        100

Voter turnout (ผู้มาลงคะแนนคิดเป็นเปอร์เซ็นต์)                    14.67%

การเลือกตั้งแบบไพรมารี 2014 รายชื่อผู้สมัครทุกคนจะถูกนำมาใส่บัตรเลือกตั้งใบเดียวกันให้ผู้มีสิทธิลงคะแนนเสียงกาบัตร ผู้มีสิทธิ์ลงสมัครเลือกตั้งจะสังกัดพรรคหรือไม่สังกัดพรรคก็ได้ (No party preference) หรือจะใส่ชื่อบุคคล(write-in)ที่ตนเห็นว่าน่าจะเป็นผู้ว่าการรัฐลงไปในบัตรเลือกตั้งของตนก็ได้ 

ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน 2014 มีการเลือกตั้งทั่วไปของรัฐแคลิฟอร์เนียก็นำ 2 คนที่มีคะแนนสูงสุดมาแข่งขันกัน หากเป็นในระดับมณฑลนายเจอร์รี่ บราวน์ ก็ได้รับเลือกตั้งไปแล้วเพราะได้ 50 %+1

California gubernatorial general election, 2014

พรรค               ผู้สมัคร                                                   คะแนน            %

Democratic      Jerry Brown (Incumbent)        4,388,368        59.97

Republican      Neel Kashkari                            2,929,213        40.03

Total votes                                                               7,317,581        100

จะเห็นได้ว่าการเลือกตั้งแบบไพรมารีมีผู้มีใช้สิทธิ์ 4.33 ล้านคนขณะที่การเลือกตั้งทั่วไปคนออกมาใช้สิทธิ์เพิ่มเป็น 7.31 ล้านคน 

ปัจจุบันผู้การรัฐที่สังกัดพรรครีพับลิกันมี 31 คน,พรรคเดโมแครต 18 คน พรรคอิสระ 1 คน นอกจากนี้ยังมีผู้ว่าการรัฐจากพรรครีพับลิกัน 2 คน,พรรคเดโมแครต 2 คน,พรรคอิสระ 2 คน ทำหน้าที่เป็นผู้ว่าเขตปกครอง 5 แห่งของสหรัฐและทำหน้าที่เป็นนายกเทศมนตรีของวอชิงตันดีซี (Mayor of the District of Columbia)         เขตปกครองของสหรัฐ 5 แห่ง ประกอบด้วยอเมริกันซามัว(American Samoa) เกาะกวม(Guam) หมู่เกาะมาเรียนาเหนือ(Northern Mariana Islands)เปอร์โต ริโก้( Puerto Rico)และหมู่เกาะเวอร์จิน( United States Virgin Islands) 

(สัปดาห์หน้าเมืองไทยใช้ไพรมารีได้ แต่ควรทดลองก่อน)

นายเจอร์รี่ บราวน์ ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนีย

หนังสือ”เลือกตั้งอเมริกา”ยังหาซื้อได้ที่ซีเอ็ด บุ้กส์

468x60 ad on post page

Leave a Reply